عباس قديانى
11
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
مغلوب گرديد ولى سه سال بعد وقتى كه سنجر از تركان شكست يافت ، آتسز فرصت يافت و به حدود مرو تجاوز كرد و براى بار دوم در سال 538 ه . ق . با سنجر آشتى كرد و رسما حكومت خوارزم را بهدست آورد . رشيد وطوط زمخشرى و زين الدين طبيب گرگانى به دربار او اختصاص داشتند . آتش آمار دبير از دبيران دولتى و به معنى « دبير عايدات آتشكدهها » در حكومت ساسانى . آتش بهرام نام آتشكدههاى متعدد در شهرهاى ايران در زمان ساسانيان . پارسيان آتشكدههاى بزرگ را آتش بهرام مىناميدند و در برابر آن آذران يا آدران يا آگيارى به آتشكدههاى كوچك اطلاق مىشود . آتشكدهء آتشكوه آتشكدهاى در محلات كه به دورهء ساسانيان تعلق دارد . آتشكدهء آذربرزين مهر آتشكدهء مخصوص كشاورزان در خراسان ، يكى از سه آتشكدهء دورهء ساسانيان . آتشكدهء آذر تذكرهاى كه در 1174 ه . به نام كريم خان زند تأليف يافته است . مؤلف آن حاج لطفعلى بيگ آذر بيگدلى شاملو ، متخلص به آذر مىباشد . آتشكدهء آذر فرنبغ آتشكدهاى معروف در فارس ، ويژهء موبدان در زمان ساسانيان . آتشكدهء آذر گشسب آتشكدهاى در آذربايجان شرقى ، مخصوص لشكريان ، از عهد اشكانيان و ساسانيان كه به نام تخت سليمان ، معروف شده است . محل آن در شهر « شيز » در كنار درياچهء اروميه در تخت سليمان بود . آتشكدهء بازه هور بين مشهد و تربت حيدريه در محل رباط سفيد چهارطاقى واقع شده كه جزء آتشكدههاى دورهء ساسانى است . آتشكدهء بيشابور آثار به جاى مانده دورهء ساسانى در شاپور فارس . آتشكدهء جره بناى چهار طاقى است كه مربوط به دورهء ساسانى مىباشد . اين بنا ، در بين راه كازرون و فراشبند واقع شده است . آتشكدهء درهشامى ( شمى ) واقع در چهل كيلومترى ايذه در ويرانههاى شهر باستانى ايذه ، آثارى از دوره عيلام و ادوار بعد و عهد اشكانى و ساسانى كشف شده است ، از جمله حجارى و كتيبه سنگى و نقوش برجستهاى است كه در كوهستان و غار شگفت سلمان ( مغاره سلمان ، شاهسوار و قلعه كژدم ) باقى مانده است . اين ناحيه از مراكز مهم دوره